دلایل علاقه به رابطه های متعدد به جنس مخالف در نوجوانان؛ جستجوی امنیت
دوران نوجوانی زمانی است برای کشف هویت و تجربه نخستین دلبستگیهای عاطفی. اما گاهی این روند طبیعی به چرخهای از روابط سطحی و زودگذر بدل میشود. بسیاری از والدین نگراناند و میپرسند علت این رفتارهای پرهیجان چیست. بررسی دلایل علاقه به رابطه های متعدد نشان میدهد که این رفتار صرفاً ناشی از کنجکاویهای دوران بلوغ نیست.
در این مطلب از سایت دکتر الهام آهنگران ، ابتدا به نقش بلوغ عاطفی و کمبودهای محیط خانوادگی میپردازیم، سپس رفتارهای سرد والدین و الگوهای دلبستگی ناامن را بررسی میکنیم و در پایان خودشیفتگی والدین—بهویژه مادر—را بهعنوان یکی از ریشههای عمیق علاقه به رابطه های متعدد در نوجوانان تحلیل خواهیم کرد.
چرا نوجوانان به روابط متعدد روی میآورند؟ بررسی علل گوناگون
نوجوانی دورهای است برای کسب استقلال و بازتعریف جایگاه فرد در جهان. در این مرحله، نیاز به دیده شدن و تایید شدن بسیار قوی است. اگر این نیازها در محیطهای نزدیک برآورده نشود، نوجوان به دنبال تأیید بیرونی میرود. در واقع، داشتن چند رابطه اغلب بهمثابه مکانیزمی دفاعی است تا از احساس تنهایی فرار کند و بهطور موقت خلأهای درونی را پر نماید.
در جلسات مشاوره بارها با نوجوانانی مواجه شدهایم که گفتهاند تنها هنگامی زندهبودن را حس میکنند که وارد یک رابطه جدید شدهاند. این گفته نشان میدهد مشکل اصلی عشق نیست؛ بلکه نیاز به احساس ایمنی و تأیید است.
1-بلوغ عاطفی؛ چرا نوجوانان متکی به تأیید دیگران میشوند؟
نوجوان در جستوجوی پاسخ پرسش «من کیستم؟» است. در صورتی که حس ارزشمندی درونی نداشته باشد، به نگاه و قضاوت دیگران وابسته میشود. هر رابطه تازه برای او حکم آینهای را دارد که در آن دنبال تصویر دوستداشتنی خود میگردد. این تأییدهای مقطعی اغلب به او اعتمادبهنفسی کاذب میبخشد.
تجربه نشان میدهد نوجوانانی که آسیب دیدهاند، بیش از کیفیت، به کمیت روابط اهمیت میدهند؛ چون میخواهند مطمئن شوند همیشه کسی هست که از آنها حمایت کند. بهعبارت دیگر، تعدد روابط راهی برای جلوگیری از تجربه درد طردشدگی است. آنها از صمیمیت عمیق هراس دارند چون ممکن است صدمه ببینند، بنابراین ترجیح میدهند سطحی بمانند.
2-کمبودهای خانوادگی؛ وقتی پناهگاه خانه احساس ناامنی میدهد
خانه باید امنترین مکان برای هر فرد باشد، اما وقتی فضای خانوادگی با نقد، بیتوجهی یا سردی عاطفی همراه شود، نوجوان دچار احساس غربت میشود. برای پر کردن این تنهایی تلخ، گاهی سراغ روابط متعدد میرود. شبکههای اجتماعی و گفتگوهای طولانی با افراد مختلف، راهی برای گریز از محیط سرد خانه به نظر میرسند.
یک نمونه واقعی، نوجوانی است که در خانه هرگز شنیده نمیشد و برای جبران این کمبود همزمان با چند نفر پیوندهای عاطفی برقرار میکرد. او میگفت: «وقتی در خانه کسی مرا درک نمیکند، باید بیرون دنبال کسی بگردم که گوش شنوا داشته باشد.» این نقطهای است که خلأهای خانوادگی، فرد را به رفتارهای جبرانی میکشاند.
3-جستوجوی هویت در فضای مجازی؛ نقش رسانهها در افزایش تنوعطلبی
الگوهای ارتباطی امروز تحتتأثیر شبکههای اجتماعی تغییر کرده است. نوجوانان پیوسته تصاویر و روایتهایی از روابط بینقص و متعدد میبینند که این تصور را تقویت میکند که علاقه به رابطه های متعدد و یا داشتن چند رابطه همزمان نشانهای از «ارزش» یا «جذابیت» است. در حقیقت، فضای مجازی به گسترش گرایش به تنوع عاطفی کمک میکند؛ نوجوان در این فضا دنبال لایکها و تأییدهایی است که در دنیای واقعی کسب نکرده است. اما حقیقت متفاوت است.
4-فشار همسالان؛ هراس از عقب ماندن از گروه
نیاز به پذیرفته شدن توسط دوستان یکی از دلایل مهم است. در بسیاری از جمعهای همسال، داشتن چند رابطه با جنس مخالف نوعی نماد «عزت» شمرده میشود. نوجوان برای اینکه از دوستان عقب نماند یا مورد تمسخر قرار نگیرد، وارد پیوندهایی میشود که از نظر عاطفی آمادگیاش را ندارد. او میخواهد نشان دهد بزرگتر شده و توان جذب دیگران را دارد.
5-پناه هیجان؛ فرار از افسردگی و اضطراب پنهان
گاهی تعدد روابط صرفاً وسیلهای برای تخلیه هیجانی است. نوجوانی که با اضطراب یا افسردگی خاموش دست و پنجه نرم میکند، از روابط تازه به عنوان منبعی برای افزایش «دوپامین» استفاده میکند. هر ارتباط جدید هیجان کوتاهمدتی تولید میکند که موقتا دردهای درونی را خاموش میسازد. این رفتار شباهت زیادی به یک اعتیاد رفتاری دارد؛ با فروکش کردن شور اولیه، فرد به سراغ رابطه بعدی میرود.
6-اثر مادر خودشیفته؛ بنیان تنوعطلبی عاطفی نوجوان
وجود مادری با ویژگیهای خودشیفتگی، عامل مهمی در شکلگیری این الگوست. مادر خودشیفته فرزند را ابزاری برای تأیید خود میبیند و به این ترتیب نیازهای عاطفی نوجوان در مرتبهای پایینتر قرار میگیرند. توجه مادر تنها وقتی جلب میشود که فرزند طبق خواستهها و معیارهای او رفتار کند.
در چنین فضایی نوجوان میآموزد که عشق مشروط است و هرگز برای خودش دوست داشته نشده است. این کمبود او را به جستجوی شدید تایید از طریق روابط متعدد وامیدارد تا آن محبتی را که در خانه دریافت نکرده پیدا کند. چون این جستجو مسیر سالمی ندارد، اغلب به چرخهای از ارتباطات نیمهکاره و ناکام گرفتار میشود. در این حالت است که علاقه به رابطه های متعدد در نوجوان افزایش میباید .
5-تاییدطلبی افراطی؛ بهایی که برای توجه مادر پرداخته میشود
در دنیای مادر خودشیفته، نوجوان مجبور است نیازهای او را تأمین کند و این فشار پیوسته به اضطراب مزمن منتهی میشود. ترس دائمی از طرد شدن به این معناست که اگر مطابق خواسته مادر نباشد ممکن است کنار گذاشته شود؛ همین نگرانی او را به ایجاد روابط متعدد برای داشتن «جایگزین» سوق میدهد.
چون در خانه آموخته برای دریافت عشق باید امتیاز بدهد، همین شیوه را در روابطش نیز تکرار میکند؛ ممکن است بیش از حد به طرف مقابل وابسته شود تا تنها نماند. او در پی امنیت است اما به دلیل فقدان الگوی سالم، انتخابهایش اشتباه میشود و نقش مخرّب خودشیفتگی مادری در سرنوشت عاطفی او آشکار میگردد.
راه بهبودی؛ نقش مشاوره روانشناسی دکتر آهنگران در ترمیم نوجوان
اگر خود را در چرخهای از علاقه به رابطه های متعدد ناکام میبینید، بدانید این مسیر پایان راه نیست. رهایی از الگوهایی که ریشه در خودشیفتگی والد دارد، به تنهایی دشوار است. با مشاوره های خانم دکتر الهام آهنگران میتوانید این گرههای قدیمی را باز کنید. در جلسات ما به جای قضاوت، به بررسی ریشهای رفتارهایتان میپردازیم.
هدف ما کمک به آشتی شما با «خود واقعی» است. با بازسازی هویت و تقویت عزتنفس، نیاز به تاییدهای ناپایدار کاهش مییابد. یادگیری مرزگذاری سالم و شناخت الگوهای دلبستگی ابزارهایی است که در اختیار شما قرار میدهیم. شما شایسته عشقی هستید که در آن احساس امنیت کنید، نه اینکه مدام از ترس طرد شدن فرار کنید. نقطه آغاز تغییر یک تصمیم ساده برای درخواست کمک است.
جهت ارتباط حضوری و آنلاین از روش های زیر استفاده کنید :
- آدرس: شهرک غرب – بلوار دادمان، خیابان شجریان شمالی (فلامک شمالی)، نبش کوچه شانزدهم، پلاک ۲۲، طبقه اول
- شماره تماس: ۰۹۲۱۰۳۹۶۹۸۳
خلاصه؛ عبور از تاریکی به سوی روشنایی
دلیل علاقه به رابطه های متعدد با جنس مخالف فراتر از یک شور یا لجبازی نوجوانانه است. این رفتار اغلب نوعی فریاد برای دیده شدن در محیطی است که فرد احساس نادیده گرفته شدن میکند. همانطور که اشاره شد، خودشیفتگی مادر میتواند از عوامل اصلی این آشفتگی باشد. وقتی نوجوان در خانه از امنیت عاطفی محروم باشد، دنبال آن در آغوشهای بیگانه میگردد. اما راه حل واقعی در بیرون نیست؛ بلکه در بازسازی درونی و شناخت هویت مستقل نهفته است. با افزایش آگاهی و کمک گرفتن از یک متخصص، میتوان این چرخه مضر را شکست و به حالتی از آرامش رسید.
پرسشهای متداول
آیا همه انواع رابطههای متعدد در نوجوانی نشانه اختلال است؟
خیر؛ گاهی کنجکاوی طبیعی دوران بلوغ باعث این گونه رفتارها میشود. اما اگر فرد برای فرار از تنهایی و به شکل مکرر دست به این کار بزند، نیازمند ارزیابی روانشناختی است.
نقش پدر در کاهش اثرات مادر خودشیفته چیست؟
پدر میتواند با فراهم آوردن فضایی امن و حمایتکننده، آسیبهای ناشی از رفتار مادر را کاهش دهد. حضور فعال پدر جلوی جستجوی افراطی تأیید در بیرون از خانواده را میگیرد.
چطور بفهمم رفتار مادرم خودشیفته است؟
اگر او پیوسته شما را نقد میکند، خواستههای خود را مقدم میداند و تاب دیدن مستقل شدن شما را ندارد، احتمالاً با خودشیفتگی مواجه هستید.
آیا نوجوان میتواند به تنهایی این رفتار را تغییر دهد؟
آگاهی نخستین گام مهم است، اما تغییر الگوهای عمیق دلبستگی معمولاً نیازمند همراهی یک مشاور متخصص است تا احتمال بازگشت کاهش یابد.
